Wereldverkenning en Godsdienst hand in hand

We krijgen vaak vragen over hoe we tot de keuze voor de Bijbelverhalen bij de thema’s van DaVinci’s christelijke lijn Samen op Aarde zijn gekomen. Daarover schrijf ik deze blog. DaVinci heeft drie lijnen voor wereldverkenning: een christelijke lijn, genaamd Samen op aarde, een montessorilijn, Kosmisch Onderwijs en Opvoeding en een lijn voor alle scholen, De methode DaVinci.

Zaakvakken worden binnen de educatieve thema’s van Samen op Aarde als één geheel aangeboden en daarbinnen worden de kerndoelen Godsdienstige en levensbeschouwelijke vorming behandeld. Kinderen leren met onze aanpak snel verbanden te zien: alles heeft te maken met al het andere!

Samen op Aarde is geschikt voor elke christelijke stroming en geeft scholen de mogelijkheid een goede koppeling te maken tussen de eigen christelijke identiteit en verkenning van de wereld. Kinderen worden vertrouwd gemaakt met de Bijbelse verhalen en met een levenshouding waarin liefde en respect voor God, jezelf, elkaar en de omgeving een belangrijke plaats inneemt. De wereld van het geloof en de wereld van school en schoolse kennis vormen zo een natuurlijk geheel.

We werken in vier schoolbrede thema’s:

  • Ik & de Ander
  • Vrede & vrijheid
  • Groei & ontwikkeling
  • Gevoelens & vertrouwen

De Bijbelverhalen sluiten aan op deze thema’s en bij het kerkelijk jaar waarin de vieringen Kerst, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren centraal staan. Daarnaast wordt aan de hand van de Bijbelverhalen drie tot vier keer per week aandacht besteed aan de Levenshouding en identiteit van kinderen en komen de belangrijkste verhalen uit de Bijbel tenminste eenmaal terug in de onder-, midden- en bovenbouw van de school. Zo krijgen ze het Oude en het Nieuwe Testament drie keer aangeboden.

Dat is dus heel anders dan een lineaire aanpak. Om kinderen toch verbanden te laten zien, is de Bijbellijn ontwikkeld.

dav20161709-webstie-illustratie-bijbellijnDe DaVinci Academie is bevlogen over de lesmethode Samen op Aarde en ziet dat wereldverkenning en Godsdienst op scholen die werken met Samen op Aarde hand en hand gaan. Uit het werkveld kwam de vraag om meer werkbladen bij de Bijbellijn. De kracht van de methode wordt gekenmerkt door deze verbinding en daarom wil de DaVinci Academie dit nog meer laten stralen. We zijn een samenwerkingsdriehoek aangegaan met de Kenniswerkplaats Levensbeschouwelijke educatie en Diversiteit van Hogeschool Windesheim in Zwolle en christelijke basisschool De Hoeksteen in Groningen om dit verder uit te werken. Zo wordt de DaVinci Onderwijsbeweging werkelijk door ons samen gemaakt.

Samen op Aarde betekent vanuit diversiteit elkaar begrijpen, samen leven en ontwikkelen. En dat willen we zelf dus ook graag doen. DaVinci dat ben jij, dat zijn wij, samen.

Wie er nog vragen over heeft, mag mij altijd mailen op lisette@davinciacademie.nl

hartelijke groet,

Lisette Berends,

Onderwijsontwikkelaar bij DaVinci en leerkracht basisonderwijs 

Pakjesdag

Laat heerlijk Pakjesdag maar komen!

Afgelopen dinsdag was het weer zover, de Sinterklaas pakjesavond. We kijken er met elkaar naar uit en gaan zelfs eerder van ons werk naar huis, wat voor veel lange files op de Nederlandse wegen zorgde. Het gedicht en cadeau zit in de tas en de pepernoten staan te wachten. Eenmaal aangekomen wordt er volop gelachen, gesnoept en cadeautjes worden uitgepakt. Een heerlijk avondje!

Een dag later rijd ik op stille wegen naar een stadje in het westen van ons land. De leerkrachten zijn blij dat Sinterklaas is uitgezwaaid en ze zich weer kunnen richten op hun primaire taak, het onderwijs. Wel slim van deze school dat ze de kinderen de dag na pakjesavond tijd geven om met hun cadeautjes te spelen en zelf een studiedag gepland hebben. Het is tijd voor Schatgraven! Zonder schep weliswaar, maar we gaan zeker op zoek naar mooie schatten. Dat het plezier en de betrokkenheid van het kind en ook de ouders als pareltje wordt genoemd, zorgt voor een nog grotere lach op mijn gezicht dan het cadeautje van de Sint.

Deze school heeft begin dit schooljaar DaVinci uitgepakt en is speelruimte aan het ontdekken. Tijdens de studiedag delen we de ervaringen, inspireren we elkaar en maken we afspraken richting de komende fase van het implementatietraject. Vragen die aan bod komen zijn: Hoe ga ik om met de uitgeschreven lessen? Welke keuzevrijheid krijgt het kind? En hoe zorg ik ervoor dat ik kan doen wat ik graag met de kinderen wil doen zonder de doelen uit het oog te verliezen? Dit leidt tot mooie gesprekken en een stevige doorgaande lijn in de school.

Deze school heeft een jaar geleden een traject ingezet om tot een gedegen keuze voor een methode wereldverkenning  te komen. Er is vanuit de visie van de school een voorselectie gemaakt en vervolgens zijn ook wij uitgenodigd voor het geven van een presentatie aan het gehele team. Na een bezoek aan een school in de buurt die met DaVinci werkt, meerdere gesprekken met de werkgroep en het uitwerken van een aantal proeflessen is het besluit genomen.

VerlanglijstjeHet implementatietraject werd vervolgens in gang gezet door het invullen van een Verlanglijstje. De werkgroep beantwoordt daarin vragen over alle lagen van de school die van belang zijn om de DaVinci methodiek stevig neer te kunnen zetten. Wat verwachten we van het team? Hoe geven we vorm aan de rijke leeromgeving? En hoe stimuleren we de ouderbetrokkenheid? De DaVinci Academie werkt samen met basisscholen om deze verlangens verder vorm te geven.

En als ik dan de dag na het gezellige sinterklaasfeest onderstaand ‘pakje’ voorbij zie komen weet ik zeker dat deze samenwerking tot een groot onderwijssucces heeft geleid. Op de foto is te zien hoe twee leerkrachten het thema Egyptenaren samen hebben geïntroduceerd door zich als Cleopatra en mummie te verkleden. En dan is de school nog maar net met DaVinci begonnen…

Door: Joutsen Okkema, regio-coördinator bij de DaVinci Academie, voormalig leerkracht en onderwijsvernieuwer

Egyptenaren

De leerkracht aan het woord

‘Dat was wel lastig, want ik dacht ze komen toch niet met vragen…’, een citaat uit een gesprek met Lisette, leerkracht groep 8 van basisschool De Hoeksteen die net met de DaVinci methodiek is gestart. Ze deelt haar twijfels over het stellen van verwonderingsvragen binnen het thema Indianen.

Als regio coördinator en voormalig leerkracht basisonderwijs begeleid ik basisscholen tijdens de implementatie van DaVinci. Verwondering vormt de basis voor al het leren binnen deze methodiek en leerkrachten geven regelmatig aan het lastig te vinden deze verwondering op te roepen. Kinderen ruimte geven om zich te kunnen verwonderen is vaak de grootste uitdaging. Ook ik vond dit als leerkracht lastig en was continu op zoek naar een juiste balans tussen sturen en loslaten.

Tijdens Schatgraven, een studiedag waarin we samen met leerkrachten een verdiepingsslag maken, komt dit onderwerp vaak aan bod. Leerkrachten delen ervaringen en de regio coördinatoren van de DaVinci Academie dragen nieuwe plannen en ideeën aan. Vaak verkeert het team na afloop in een euforische stemming, want iedereen heeft zin om aan de slag te gaan. Maar terug in de klas is het stellen van de juiste vragen toch weer lastig…

De DaVinci Academie is onderdeel van de DaVinci onderwijsbeweging, een community waarin onderwijsprofessionals zoals leerkrachten van- en met elkaar leren, successen delen en elkaar van advies voorzien. Juf Lisette trapt af met een filmpje waarin ze allerlei stappen beschrijft die ze als team hebben gezet om steeds dichterbij hun vooraf gestelde doel te komen. Met een prachtige succeservaring tot gevolg! Het begin van een nieuwe reeks is geboren: ‘De leerkracht aan het woord.’ DaVinci dat ben jij!

Loop jij tijdens het werken met DaVinci ook tegen dingen aan en wil je een leermoment delen? Of wil je anderen met een fantastische ervaring inspireren? Laten we de expertises en talenten van alle leerkrachten die werken met de DaVinci methodiek benutten en elkaar op deze wijze ondersteunen of inspireren. Door deze beweging in gang te zetten wordt het werken met DaVinci een nog groter feest voor de kinderen én de leerkrachten!

Heb je een vraag aan je collega’s of wil je een leuke ervaring delen? Stuur dan een mail naar: regionoord@davinciacademie.nl.

Door: Joutsen Okkema, regio-coördinator bij de DaVinci Academie, voormalig leerkracht en onderwijsvernieuwer

Een dag bij de kleuters

blotevoetenpadEen kleuter komt op school en ziet al wat klasgenootjes spelen op het blote voetenpad op het schoolplein. Ze hebben het gehad over het zintuig voelen en zo kunnen de kinderen het ook echt ervaren. Hij gaat naar binnen en hangt zijn jas op, geeft de leerkracht een hand en maakt even een kort praatje over de vogel die hij zo net buiten heeft gezien. Wat een wonder: die vleugels! Hij loopt naar zijn tafeltje en verzorgt zijn plantje die hij daarna op de vensterbank zet. Het is een Lepelplant die hij zelf heeft opgekweekt in de GrowWizzkid in de hal. Hij vond de veervormige nerven zo mooi en de leerkracht is blij met de extra zuurstof in de klas. Bovendien daalt van veel planten de bloeddruk en word je er rustig en gelukkig van. Het is voor veel kleuters nog wel moeilijk om zich echt verantwoordelijk te voelen voor de plant. De kleuter loopt door de klas en pakt de stempeldoos. Hij was bezig woorden te stempelen naar aanleiding van de les over de vlinder: ei, pop… Langzaam stroomt de klas vol met kinderen en dan klinkt het belletje. De dag begint. De kinderen kijken naar de leerkracht en die vraagt aan Sjoerd: “Weet jij welke dag het vandaag is?” Sjoerd wist al de hele week dat hij vandaag aan de beurt was, dus hij knikt: “Ja! Vandaag is het donderdag 19 september.” De klas kijkt naar de Tijdlijn van het jaar. Ze bespreken wie er die week nog jarig is en hoeveel nachtjes dat duurt. Ook de dag wordt doorgenomen. Daarna gaan de kleuters weer aan het werk in de hoeken en aan hun tafel, kinderen kunnen staan, zitten op een stoel en op de grond. Een groepje gaat met de leerkracht op het kleed zitten om nog eens het Engelse prentenboek te lezen. Aan de wand kun je de wandfries zien met daarop het Verhalend Ontwerp van Semmie schildpad. Semmie heeft een hekel aan de herfst die gaat komen en zoekt nog een plek op aarde waar het altijd warm is. De kleuters helpen hem actief mee en pakken zijn koffer in met spullen die kunnen blijven drijven. Ook helpen ze hem zich in het Engels voor te stellen aan zijn nieuwe vriendjes. Een paar kleuters heeft de Bee-bot geprogrammeerd om Semmy de weg te wijzen. Twee kleuters zijn bijzondere vissen aan het schilderen geïnspireerd op Picasso. En vandaag gaan ze ook nog ergens de dans oefenen die Semmy kan doen als hij zijn nieuwe vriendjes ziet, op de muziek van Vivaldi. Dansen is de passie van deze leerkracht en daarom heeft ze ook de andere kleuterklassen deze dans geleerd.

De leerkracht zet haar stoel in de kring en dat is het teken dat de kleuters ook hun stoel op de voorbedrukte lijn mogen zetten. Het is tijd voor Leesplezier! Bij elke les zijn er verschillende prentenboeken waar de leerkracht uit kan kiezen en deze keer is het een boek van Eric Carle geworden. Sommige kinderen maken daarna een tekening en dat is meteen aanleiding voor het bijschrijfgesprek. De leerkracht gaat naast het tekenende kind zitten en schrijft op een doorzichtige sheet wat de kleuter heeft getekend. En de kleuter tekent nog wat meer details waardoor de tekening nóg duidelijker wordt. Een mooi begin van de doorlopende lijn Stellen naar de midden- en bovenbouw!

Die middag komen de ouders op school want er is een afsluitende tentoonstelling met alle Themawerkstukken en -mappen van de kinderen die ze in de afgelopen periode hebben gemaakt. Iedereen heeft vanuit een eigen verwonderende vraag iets uitgewerkt, van Stopmotionfilmpjes tot een groot voertuig waar écht twee kinderen in passen en waar ze mee over land, door water en lucht naar het warme eiland van Semmy kunnen komen om hem op te zoeken.

En zo gaat het jaar door en door… Elke dag is een nieuw avontuur voor zowel de leerkracht als de kinderen. Dat is werken met de nieuwe onderbouwlijn van DaVinci!

Wil je meer weten? Klik hier voor meer informatie of vraag een presentatie aan voor het hele team via info@davinciacademie.nl

10 redenen om in thema’s te werken

IMG-20161222-WA0029In de klas:

‘Tineke en Kerim zitten samen in groep 6, het thema is Egyptenaren. Tineke vertelt Kerim enthousiast over haar passie: piramides. Kerim is heel goed in schrijven en maakt meteen aantekeningen voor hun gezamenlijke werkstuk. Binnen het thema -dat deze keer 13 weken zal duren- is elk kind uit groep 6 daar op zijn eigen manier en vanuit zijn eigen talent en interesse mee bezig. Elke week wordt er één gezamenlijke les gegeven aan de hele klas en zometeen komt meester Martijn van groep 7 een spannend verhaal vertellen over de goden Isis en Osiris die allemaal avonturen beleefden…

Vorige week hadden ze ook al geluk want hun eigen juf Gerry had toen op het digitale schoolbord allemaal bijzondere woestijndieren laten zien en toen vertelde ze over hoe zij zich aangepast hebben aan de droogte en de hitte. De ouders van Armin komen uit Egypte en zij komen vrijdagmiddag video’s laten zien over Cairo, de hoofdstad van Egypte.

Volgende week gaan ze in het Afrikaanse centrum pindasoep eten en dan krijgen ze meer te horen over maskers uit het midden en zuiden van Afrika. Een professor van de universiteit komt een college geven over sterrenkunde, want die piramides stonden daar niet zomaar.

Als het thema afgerond wordt, maken ze met de hele klas een mindmap en is er een gezamenlijke tentoonstelling voor de hele school, de ouders en de buurt waarin alle kinderen hun Themawerkstuk presenteren en dat is heel divers: er is een piramide gemaakt met een spel in Minecraft, Kim maakte een poster over Tunesië, Robert heeft een website over woestijnen op aarde gemaakt, Bill heeft een rondleiding door Egypte gemaakt met de VR-bril en Jisse heeft de piramide van Cheops nagebouwd op schaal met daarnaast een piramide zoals je die zou kunnen zien in de volgende eeuw. Mariska en Geert staan bij de ingang om iedereen te verwelkomen en uit te leggen hoe de tentoonstelling is opgebouwd.

En zo zijn er elk schooljaar drie tot vier thema’s en worden alle  kerndoelen Oriëntatie op jezelf en de wereld, alsmede de 50 vensters uit de Canon van de Nederlandse geschiedenis, wereldburgerschap en burgerschapsvorming behandeld en geïmplementeerd.’

Fictie? Nee, dit is precies hoe wereldverkenning in thema’s er bij DaVinci uit kan zien.

Wereldverkenning

Bij wereldverkenning gaat het erom te laten zien dat alles met alles is verbonden, dus worden alle vakken aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, maatschappijleer, wetenschap & technologie, natuur- en scheikunde, verzorging, de 21ste eeuwse vaardigheden, filosofie en levensbeschouwing in samenhang binnen een thema aangeboden. Dat vereist een aparte aanpak zodat deze verschillende vakken en kanten van een thema tot hun recht komen.

(De achterliggende visie is beschreven in Waarom wereldverkenning?)

De 10 effecten van werken in thema’s

De effecten van werken in thema’s op een rij:

  1. De wereld om ons heen bestaat niet uit losse onderdelen zoals bij de aparte vakken, maar is een samenhang van allerlei factoren. Doordat  het onderwijs aansluit op die wereld en kinderen een gecontroleerde oefenplaats hebben, zijn ze voorbereid op hun toekomst; functioneren in een wereld waarin de zaken ook samenhangen.
  2. Door op deze manier vanuit een thema te werken zijn we authentiek aan het leren: de leerstof valt in een betekenisvolle en zinvolle context, waardoor een betere inbedding van de nieuwe kennis plaatsvindt. De op school opgedane kennis, inzichten, vaardigheden en attituden zullen dus onmiddellijk betekenis hebben binnen de belevingswereld van kinderen en dus beter beklijven. Lees hier verder over Authentic Instruction door Newmann en Wehlage.
  3. Thema’s zorgen voor kennisuitwisseling en daarmee voor verhoging van het niveau binnen de school doordat leerkrachten vanuit vanuit hun eigen interesse en kwaliteit aanhaken en bij elkaar in de klas komen waardoor intercollegiale consultatie en intervisie een natuurlijk onderdeel van de schoolcultuur kunnen worden.
  4. Losse projecten van bijvoorbeeld een universiteit, het waterschap of culturele instellingen vallen nu in een zinvolle bedding. Hierdoor onstaat contextrijk leren en wordt de schoolomgeving meer betrokken bij de kinderen.
  5. Er ontstaat een groepsgevoel omdat alle kinderen vanuit hun eigen talenten en competenties meedoen en betrokken zijn en dat heeft een positief effect op het pedagogisch klimaat in de klas.
  6. Door ouders op de hoogte te stellen van de thema’s, worden zij verbonden aan de school. Dus komt er een grotere betrokkenheid en ouderparticipatie van de ouders bij de school en ervaren kinderen een natuurlijke verbinding tussen school en thuis.
  7. Omdat de hele sociale omgeving van een kind meedoet; de hele klas, de leerkrachten, de ouders, de instellingen ontstaat een golf van activiteit waardoor het niveau omhoog gaat. Er is een Afrikaanse gezegde:  ‘It takes a village to raise a child’ en dat wordt zo in praktijk gebracht.
  8. Binnen een thema kunnen nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan omdat kinderen vanuit verschillende talenten met elkaar samen kunnen werken. Samenwerken is een belangrijk onderdeel van de  21th century skills en zo zijn kinderen ook op deze manier voorbereid op die toekomst.
  9. Iedereen mag als expert op zijn gebied optreden en zo wordt een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van talent.
  10. Individueel leren, samenwerkend leren in groepjes en klassikaal leren worden natuurlijkerwijs afgewisseld (en niet om ook eens afwisselende werkvormen te gebruiken) waardoor  de positieve eigenschappen van die manieren van leren ook volledig tot hun recht komen.

Maar let op: de thema’s staan niet los van elkaar, zij bevatten grote lijnen en rode draden die in schema’s aangereikt moeten worden aan de kinderen in de vorm van tijdlijnen, wereldkaarten en dieren- en plantenoverzichten en mindmappen.

Goede voorbeelden van uitgewerkte thema’s zijn te vinden op deze website.

De volgende keer gaat het over de Grieken & Romeinen. Kim verheugt zich er nu al op, dan zal haar moeder – beeldend kunstenares – komen kleien met de klas.

Waarom wereldverkenning?

Waarom is wereldverkenning belangrijk? Bij de CITO-scores en in het middelbaar onderwijs gaat het toch vooral om rekenen en taal? Waarom zouden we aan wereldverkenning doen? Kinderen verkennen de wereld vanzelf vanaf hun geboorte, daar hoeven we toch geen extra aandacht aan te besteden?

 Authentiek en verbonden

Door de interactie met de wereld en hun medemens leren kinderen hun eigen identiteit kennen. Door kinderen te begeleiden in het verkennen van de wereld zorgen we dat kinderen authentiek blijven en dus zo dicht mogelijk bij zichzelf blijven staan met daarbij een open, verwonderlijke houding naar hun omgeving. Door ze te helpen een fundamentele ordening aan te brengen in die talrijke -op het eerste gezicht onsamenhangende- indrukken die het kind in de buitenwereld opdoet, laten we kinderen zien dat geen enkele gebeurtenis in de wereld op zichzelf staat en geven we ze handvatten waarmee ze in de toekomst als volwassene bewust met hun omgeving om kunnen gaan. Zo zal een kind ervaren dat alles met elkaar verbonden is en wat zijn of haar plek is in het geheel. Door het bijbrengen van die medeverantwoordelijkheid voor het grote geheel draagt deze wereldverkenning bij tot het opvoeden tot vrede.

De wereld in samenhang

Door de wereld in samenhang te zien is het onmogelijk de vakken apart aan te bieden en kunnen er dus geen aparte vakken aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, maatschappijleer, techniek, natuur- en scheikunde, verzorging, filosofie en levensbeschouwing meer bestaan. Deze onnatuurlijke grenzen tussen de vakken dienen te worden opgeheven zodat onderwijs als een geheel aangeboden kan worden. Daarbij ga je altijd uit van het grote geheel, waarna er ingezoomd kan worden op een detail. Zo zullen kinderen ook dit geheel blijven zien en kan de nieuwe kennis op de goede plek worden opgeslagen en teruggevonden.

Wereldburgerschap

We zijn aangekomen in een tijd waarin de hele wereldbevolking met elkaar verbonden is, middels het internet, middels de snelle vervoersmogelijkheden en middels een intrinsieke interesse in elkaar. Het kind is dus een wereldburger, daarom is het van belang om kinderen te leren de wereld vanuit verschillende culturele en levensbeschouwelijke brillen te bekijken, zodat kinderen voorbereid zijn op ontmoetingen met andere wereldburgers en zicht hebben op mondiale thema’s. Door kinderen op verschillende manieren te leren samenwerken en samen beslissingen te leren nemen, leren ze hoe ze invulling willen geven aan hun rol als burger en ontwikkelen ze houdingen en vaardigheden waardoor ze voorbereid zijn om hun plek in te nemen in de Nederlandse en mondiale samenleving.

Conclusie

Binnen wereldverkenning worden kinderen gestimuleerd authentieke, verantwoordelijke wereldburgers te worden die hun eigen individuele plek kennen en een goed ontwikkeld zicht op het grote geheel hebben, waardoor kinderen een bijdrage leveren aan een vreedzame mondiale samenleving..

Meer weten? Kijk op deze website of mail naar info@davinciacademie.nl

Mr. Kanamori: Children full of life

‘De bekroonde documentaire ‘Children full of life’ biedt een indringend beeldverslag van Mr. Toshiro Kanamori, een inspirerende, zeer authentieke leerkracht die tegen de conservatieve stroom in verbondenheid creëert met en onder zijn leerlingen. Inmiddels is de film door veel leerkrachten en onderwijsbegeleiders bekeken. En de reacties zijn telkens hetzelfde: mensen zijn diep onder de indruk.

Kanamori, filosoof en cultuurhistorisch vrijdenker met een krachtige mensvisie heeft een wens: Kinderen leren samen gelukkig te worden. De documentaire is voor Japanse begrippen uitzonderlijk, maar ook binnen onze context zeer bijzonder. Mr. Kanamori (in de documentaire uit 2003 57 jaar) is al meer dan 30 jaar leerkracht. Regelmatig bezoeken leerkrachten zijn lessen vanwege zijn bijzondere visie en aanpak: Hij moedigt kinderen aan plezier te hebben en vertelt dat de kinderen zowel hun eigen sterke kanten als die van hun vrienden moeten bevestigen en laten bevestigen. Hij wil een klas waar kinderen een sterke emotionele band hebben en reikt ideeën aan hoe dat in het leven kan.

Bron: Het kind  Lees meer