Troonrede 2018

Leden van DaVinci’s Onderwijsbeweging, geïnteresseerden, lieve kinderen,

We zijn heel blij dat we op 19 september 2018 weer met zoveel mensen bij elkaar waren om onze DaVinci-traditie voort te zetten. Op de dag na Prinsjesdag, maken we als onderwijsprofessionals uit het hele land plannen gebaseerd op nationale en internationale trends, wetenschappelijke inzichten en theorieën t.a.v. leren en innoveren en vragen die we zelf hebben en signaleren in het onderwijs. Als alles kan en alles mag, hoe ziet dan ons ideale onderwijs eruit? En wat is de volgende stap voor onze “DaVinci-Onderwijsbeweging”? In het jaar dat voor ons ligt, is de rode draad: Geworteld, groeiend, bloeiend. We willen samen onze Onderwijsbeweging nog sterker maken. Nog beter geworteld, door nog meer het contact met elkaar op te zoeken, groeiend, door met meer scholen samen aan meer vakgebieden te werken en bloeiend, door onszelf, leerkrachten, de kinderen en ons onderwijs nog meer te laten stralen.

‘Ondeugend’ en ‘ongehoorzaam’ zijn termen die naar voren kwamen: geen Protocol maar Protolol. Maar ongehoorzaam aan wat? Het is ons onduidelijk wat de inspectie wel en niet stimuleert en controleert. Dat zullen we dit jaar verhelderen. We willen al onze ideeën nader concretiseren tot nieuwe leermiddelen, trainingen en innovatief leerkrachtgedrag.

Co-creatie en Themawerk

Als je vanuit het generatieleren kijkt, dan hebben we gezien dat het belangrijk is de nieuwe generatie kinderen in het moment in co-creatie met elkaar nieuwe ideeën vorm te leren geven. Leren nieuwe vragen te stellen, en leren nieuwe antwoorden te vinden op deze nieuwe vragen…

Het tijdperk van leermeester en leerling waarin de ervaring van de oudere generatie de leidraad was, is voorbij. Ook de kinderen in de basisschool zitten in hun eigen generatie en wat hebben zij nodig? Wij zien mooie ankers in de beschreven 21e eeuwse vaardigheden en het Hogere Orde denken. Eigenaarschap voor kinderen en leerkrachten zijn de sleutelwoorden. Ruimte in je rooster en het werken aan het Themawerk vormt een fantastisch basis om hieraan te werken. Doordat kinderen hun eigen leervragen mogen stellen en die samen met andere kinderen tot een Themawerk mogen uitwerken, leren kinderen elkaars talenten te zien en benutten waardoor de waardering voor elkaar groeit. Ieder kind is op zijn gebied expert en dat zie je terug in de sfeer. De DaVinci Academie wil, samen met scholen, werken aan het nader optimaliseren van deze manier van werken. Daartoe bieden we een mooi trainingsaanbod dat zowel op onze locatie als op de eigen school kan plaatsvinden.  Denk hierbij aan de trainingen: Een klas vol Willie Wortels en Professor in 1 dag.

Minder pestgedrag, meer werken vanuit talenten
Ook hebben we het gehad over het belang van relaties en nieuwsgierig blijven naar elkaar. Over vervangen en niet stapelen. We zien dat er op scholen uit onze Onderwijsbeweging minder ongewenst gedrag wordt vertoond en er minder gepest wordt. Dat is een gevolg van het werken vanuit talenten en interesses van kinderen zelf. Doordat kinderen hun eigen leervragen mogen stellen en die samen met andere kinderen tot een Themawerk mogen uitwerken, leren kinderen elkaars talenten te zien en benutten waardoor de waardering voor elkaar groeit. Ieder kind is op zijn gebied expert en dat zie je terug in de sfeer.

Levenskunst

Toch is er behoefte om de levenslessen die er in de thema’s zitten verder uit te diepen. Het blijkt dat we vooral gelukkig worden van betekenisvolle relaties met de mensen om ons heen. Ook persoonsvorming is een aspect waar we meer aandacht aan willen geven. Dat is vormgegeven in de leerlijn Levenskunst van DaVinci en die zal komend schooljaar een vervolg krijgen in de Elektronische Leeromgeving (ELO). Als leerkracht ben je een belangrijk voorbeeld voor de kinderen. Het voordoen van Levenskunst is hierin wezenlijk. Dus laten we op school als volwassenen ook zien dat we interesse hebben in elkaar, in de ouders en in de omgeving van de school.

DaVinci-dagen in de regio en leerkrachten werken binnen DaVinci
Als Onderwijsbeweging doen we dat door DaVinci-dagen te organiseren in elke regio. Daar kunnen mensen elkaar ontmoeten en kunnen we ideeën genereren die we samen verder uit kunnen werken. Het concept dat leerkrachten 3 of 4 dagen voor de klas staan en 1 of 2 dagen voor DaVinci werken, blijkt erg succesvol en dat zullen we uitbreiden. Deze experts kunnen zowel leermiddelen ontwikkelen als trainingen en presentaties geven.

Computational Thinking, 21e eeuwse vaardigheden, digitale leeromgeving
De computer is niet meer weg te denken uit onze samenleving en dus is het van belang dat we kinderen daarop voorbereiden. Aansluitend op het Techniekpact en de afspraken voor 2020 is er een aanvullende leerlijn Computational Thinking gemaakt. Computational Thinking is kritisch denken én de kracht van computers combineren. CT is gratis verkrijgbaar als leerkrachten de training Creëren- Programmeren komen volgen of volgen als team. En het mooie is: het kost geen extra ruimte in je lesrooster! Het kan gewoon in de tijd die er voor wereldverkenning al staat.

Taallijn betekenisvol en motiverend
We signaleren veel overlap tussen het werken aan de thema’s en taal. Ook zien we weinig taalplezier terug tijdens het werken met de gangbare taalmethodes – zowel in het creëren als in het lezen- en dat baart zorgen. Zonder plezier wordt taal een opgave en dat is onnodig. Hoe mooi is het als kinderen het plezier van communiceren ervaren en lezen zien als een avontuur of een verrijking in plaats van een verplicht onderdeel. Ook hier willen we vervangen en niet stapelen, daarom is er een analyse gemaakt voor de leerlijnen gesprekken voeren, spreken & luisteren, stellen, informatie verwerken & begrijpend lezen. We weten nu wat we al doen binnen de thema’s en zijn aanvullende lessen aan het ontwikkelen om een doorlopende leerlijn van groep 1 t/m 8 te kunnen garanderen. Zo wordt taal betekenisvol ingezet. Taal is niet alleen een middel, het is ook een doel en een prachtige kunstvorm en daarom is de leerlijn Jeugdliteratuur & poëzie ontwikkeld.

Naar buiten, de school uit en de wereld in!

Op montessorischool De Aquamarijn in Den Bosch is een mooi project ontwikkeld om de culturele omgeving van de school te verbinden aan de thema’s.

Dit zal komend schooljaar een vervolg krijgen, aansluitend op DaVinci’s kunstlijn, waarna het concept zal worden uitgewerkt voor de andere regio’s in Nederland. Het geven van kunstlessen is een vak apart. Uit onze pilots blijkt dat de resultaten het mooist zijn als er per thema uit een andere discipline een kunstdocent aanwezig is om samen met de leerkracht de kunsteducatie op een hoger plan te tillen. Dit inspireert zowel kinderen als leerkrachten en heeft tevens een positief effect op de Themawerken die er nóg veel beter uit gaan zien. De kunstlijn is in het schooljaar 2018-2019 gratis verkrijgbaar als een school het plan van aanpak waarin de inzet van deze kunstdocenten wordt georganiseerd heeft ontwikkeld. Bovendien is de inzet van vakdocenten zoals bij kunst, maar ook bij lichamelijke opvoeding een goed middel om het lerarentekort en een te hoge werkdruk aan te pakken.

In Twente is een initiatief gestart vanuit het bedrijfsleven om de Vrienden van DaVinci op te zetten, bedrijven waar kinderen naartoe kunnen vanuit de thema’s en die gastcolleges komen geven en willen helpen bij het beantwoorden van Verwonderingsvragen.

Wie de culturele en natuurlijke omgeving van de school wil verbinden aan de thema’s, kan de training Lekker buiten leren volgen. Zowel kinderen als leerkrachten als onderzoekers van hersenen en leerprocessen wensen meer onderwijs buiten. We komen in deze training samen met een expert van het IVN, instituut voor natuureducatie en duurzaamheid op school om deze omgeving in kaart te brengen, zodat je tijdens een wandeling ook weet welke planten, struiken en bomen er staan en wat je ermee kunt doen. Wie nog een stap verder wil in natuur en technologie kan de GrowWizzkid aanschaffen, een innovatief plantenteeltsysteem ter grote van een kast om aansluitend op de thema’s planten in te verbouwen. Ook wordt er een module in de ELO ontwikkeld met uitjes en buitenspelen gekoppeld aan de thema’s die eind dit schooljaar aangeschaft kan worden.

Schoolprofielen

De GroWizzkid is een ook onderdeel van het profiel Natuur & buiten en Wetenschap & Techniek. Veel scholen die met DaVinci werken, willen zich na twee tot drie jaar profileren zodat specifieke kernpunten van de visie van de school en de drijfveren t.a.v. onderwijs en innovatie zichtbaarder worden. Daarom zijn er tien profielen gemaakt waar een school in drie fasen van beginner via expert naar excellent kan groeien: Natuur & buiten, Sport & bewegen, Wetenschap & techniek, Kunst, Computational Thinking & ICT, Duurzaamheid, Samenwerkingsdriehoek school-ouder-kind, Levenskunst, Schoolorganisatie van de toekomst en Metamorskool (plein). Door als team goed na te denken over de wijk, populatie kinderen en de verwachtingen van ouders en dit af te stemmen op de profilering, kan een helder stappenplan worden gemaakt.

Nieuwe organisatievormen vragen nieuwe inrichting van je klas en de school
Werken aan de thema’s blijkt ook iets anders van de inrichting van de school en klas te vragen. We gooien de deuren van ons lokaal open en werken met meerdere klassen samen! Binnen het concept Metamorskool is samen met Presikhaaf schoolmeubelen een duurzaam concept ontwikkeld dat volledig in Nederland wordt geproduceerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook hier doen we aan talentontwikkeling!

Als je met DaVinci werkt, zijn er gezamenlijke werkplekken nodig, een grote bouwhoek, een ontdekplek, thematafels, verwonderkasten… Ook binnen de klas is er een veel grotere variëteit aan activiteiten dan alleen achter je tafel in een schrift werken. We hebben kringgesprekken, brainstormsessies, circuits, groepsgesprekken en individuele concentratieplekken nodig. Het is dus logisch dat je als kind daar gaat werken waar jouw activiteit van dat moment het beste gebeuren kan, dus heeft niemand meer een vaste plaats maar zijn er verschillende type werkplekken, zowel staand als zittend op wiebelkrukjes, gewone stoelen, fietsstoelen… Als je als klas samen dingen wil bespreken is er ruimte nodig om snel en makkelijk een kring te maken. Ook werken kinderen geregeld in wisselende groepjes samen dus zijn tafels ontwikkeld die op wieltjes staan zodat alles snel te hergroeperen is naar de gewenste situatie. Verrijdbare scheidingswanden die tevens dienen als magneet- en whiteboard geven nog meer mogelijkheden om de klas anders in te delen.

Zacht werken…
De werkdruk wordt in vele geledingen van het onderwijs vaak als hoog ervaren. Zacht werken kan hierin veel betekenen. Maar minder hard werken en toch meer bereiken. Kan dat wel? Zacht werken is je werk doen vanuit ontspanning, volledige energie, aandacht en inzet. Binnen de DaVinci Academie gaan we dit jaar onderzoeken hoe we zacht kunnen werken en of dat mogelijkheden biedt om toe te passen in de basisscholen.

Samen gaan we er weer een inspirerend onderwijsjaar van maken waarbij een ieder zich in zijn of haar werk gesteund mag weten door het besef dat velen met je meedoen. DaVinci, dat zijn wij!